Upały na Podlasiu nie są zjawiskiem nowym. Gdy dziś mieszkańcy Białegostoku, Sokółki czy Suwałk szukają ochłody podczas fal gorąca, warto przypomnieć lato sprzed ponad stu lat. W 1921 roku region zmagał się z ekstremalną suszą, a podobne pytania o granice pogodowych rekordów wracają także dziś.
Lato 1921 roku zapisało się w historii Podlasia jako czas wyjątkowych upałów i dramatycznego braku deszczu. Mieszkańcy Białostocczyzny obserwowali wysychające pola, obniżający się poziom wód i coraz większe zagrożenie dla rolnictwa. Najbardziej odczuwali to gospodarze z okolic Białegostoku, Sokółki i okolicznych miejscowości.
30 lipca 1921 roku o trudnej sytuacji na Podlasiu pisał „Dziennik Białostocki”.
Gazeta informowała o „upałach iście tropikalnych” oraz o wielotygodniowej suszy. Ziemia była wysuszona, a rolnicy z niepokojem patrzyli na zboża i łąki, które potrzebowały deszczu. W artykule pojawiło się wymowne odwołanie do poezji, chodzi jednak o wiersz Kornela Ujejskiego „Hagar na puszczy”.
Od kilku dni prześladują nas upały iście tropikalne. Ciepłota nieznośna we dni i w nocy. Co gorsza od kilku tygodni niektóre miejscowości nie miały wcale deszczu, skutkiem czego cierpią kartofle i w ogóle okopowizna. Tak np. w okolicach Sokółki nać kartoflana już pożółkła, ogórki przepadają. Wobec tego rolnicy powtarzają za Juliuszem Słowackim: „Jehowa! Chociażby krople dżdża!”
W podobnie alarmującym tonie pisała również „Gazeta Olsztyńska” i „Nowy Dziennik”. Rekordowo wysokie temperatury dotkliwie odczuwały przy tym nie tylko wsie, ale i miasta, co odznaczało się w nich niedoborem produktów. W Krakowie przykładowo pojawił się poważny problem z brakiem mleka i masła. To samo dotyczyło mięsa i wędlin.
Kilka słów wystarczyło, aby oddać nastroje mieszkańców Podlasia, którzy czekali choćby na krótką ulewę mogącą uratować część plonów. Susza oznaczała nie tylko problemy na polach. W wielu miejscach spadał poziom wody w studniach, a codzienne życie mieszkańców stawało się coraz trudniejsze.
Reklama
Podlasie znów mierzy się z pogodowymi rekordami
Ponad sto lat później ekstremalna pogoda ponownie zwraca uwagę mieszkańców regionu. Rok 2026 pokazał, jak duże mogą być wahania temperatur na Podlasiu.
Zima przyniosła silny mróz. W Biernatkach na terenie województwa podlaskiego temperatura spadła do −29,8°C, a w Suwałkach na stacji synoptycznej IMGW odnotowano −27,7°C.
Kilka miesięcy później sytuacja odwróciła się całkowicie. Podczas letniej fali upałów temperatura na Suwalszczyźnie wzrosła do około 34°C. W tym samym okresie w Polsce padł nowy rekord temperatury – w Słubicach termometry wskazały 40,5°C.
Tak duży kontrast – od niemal trzydziestostopniowego mrozu zimą do ponad trzydziestostopniowych upałów latem – pokazuje, jak gwałtowne potrafią być współczesne zmiany pogody.
Reklama
Czy historia z 1921 roku może się powtórzyć?
Relacje sprzed wieku brzmią dziś zaskakująco znajomo. W 1921 roku mieszkańcy Podlasia modlili się o deszcz, obserwując wysychające pola. Dziś mamy dokładniejsze prognozy, systemy ostrzegania i większą wiedzę o klimacie, ale problem ekstremalnych zjawisk pogodowych pozostaje aktualny.
Najwyższa temperatura w historii oficjalnych pomiarów meteorologicznych w Białymstoku wynosi równo 36,0°C i została odnotowana 13 lipca 1959 roku. Mimo trwających w Polsce latem 2026 roku silnych fal upałów, podczas których w Słubicach ustanowiono nowy ogólnokrajowy rekord, wskazania termometrów w Białymstoku i województwie podlaskim w 2026 roku nie przekroczyły tej historycznej wartości maksymalnej.
Słowa zapisane w białostockiej gazecie ponad sto lat temu nadal mają swoją siłę. To nie tylko fragment dawnej relacji, ale także symbol oczekiwania na zmianę pogody, która dla mieszkańców Podlasia od pokoleń oznaczała bezpieczeństwo i nadzieję.
Burze nadciągają w kierunku Białegostoku i woj. podlaskiego
Po upałach burze z gradem, deszcz 35-45 mm i wiatr do 100 km/h. Jest alert RCB.
6 sierpnia 2026 roku, w czwartek nad województwem podlaskim przelewa się kolejna fala upałów. Temperatury przekraczają 30 stopni, a IMGW ostrzega przed burzami. Wydano ostrzeżenie drugiego stopnia, które będzie obowiązywać do piątkowego poranka.
English
“Jehovah! Even if only drops of rain…”
Summary
The article recalls the great drought that affected Podlasie in 1921, when local residents waited desperately for rain. Drying fields, falling water levels, and threats to agriculture made the situation extremely difficult. The author compares those events with today’s extreme weather conditions and heat waves. The story from over a century ago shows that weather has always had a major impact on the lives of Podlasie’s inhabitants.
Беларуская мова
«Іегова! Хоць бы кроплі дажджу…»
Кароткае апісанне
Артыкул нагадвае пра вялікую засуху, якая ахапіла Падляшша ў 1921 годзе, калі жыхары рэгіёна з надзеяй чакалі дажджу. Высахшыя палі, зніжэнне ўзроўню вады і пагроза для сельскай гаспадаркі зрабілі сітуацыю вельмі цяжкай. Аўтар параўноўвае тыя падзеі з сучаснымі экстрэмальнымі з’явамі надвор’я і хвалямі спёкі. Гісторыя больш чым стогадовай даўніны паказвае, што надвор’е заўсёды моцна ўплывала на жыццё жыхароў Падляшша.
