Trwa Międzynarodowy Tydzień Głuchych. 23 września przypada Międzynarodowy Dzień Języzyków Migowych, a pod koniec tygodnia obchodzony jest także Międzynarodowy Dzień Głuchych. W Białymstoku i powiecie białostockim żyją osoby, dla których Polski Język Migowy jest naturalnym językiem codziennej komunikacji.
Tegoroczny Międzynarodowy Tydzień Głuchych trwa od 21 do 27 września. Organizacja Narodów Zjednoczonych podaje, że na świecie żyje ponad 70 mln osób Głuchych, które łącznie korzystają z ponad 300 różnych języków migowych. Nie istnieje więc jeden język migowy używany na całym świecie.
Tak jak języki mówione, języki migowe rozwijały się niezależnie w różnych społecznościach. Mogą się więc bardzo różnić między sobą.
W Polsce funkcjonuje Polski Język Migowy (PJM). Europejska Unia Głuchych podaje szacunkowo około 50 tys. użytkowników PJM w Polsce.
PJM nie jest polskim językiem mówionym pokazanym za pomocą gestów. To naturalny język wizualno-przestrzenny, posiadający własne słownictwo i gramatykę.
Czy istnieje uniwersalny język migowy?
Nie ma jednego uniwersalnego języka migowego. Istnieje natomiast International Sign (IS), używany przede wszystkim podczas międzynarodowych spotkań, konferencji czy wydarzeń, a także w kontaktach między osobami posługującymi się różnymi językami migowymi.
Nie jest to jednak odpowiednik jednego światowego języka. Według ONZ International Sign ma charakter bardziej ograniczonego systemu komunikacji i nie zastępuje naturalnych języków migowych poszczególnych społeczności.
PJM a system językowo-migowy
W Polsce spotkać można również określenie SJM – system językowo-migowy. Nie należy utożsamiać go z PJM.
SJM odwzorowuje język polski za pomocą znaków migowych, natomiast PJM jest odrębnym, naturalnym językiem z własną gramatyką. W codziennej komunikacji społeczności Głuchych podstawowe znaczenie ma właśnie PJM.
„Usłysz nas inaczej” w Białymstoku
Temat jest szczególnie widoczny 23 września w Białymstoku, gdzie odbywa się kongres „Usłysz nas inaczej”. Wydarzenie dotyczy sytuacji osób Głuchych, ich rodzin oraz dzieci KODA – słyszących dzieci Głuchych rodziców.
Podczas spotkania poruszane są m.in. kwestie edukacji, pracy, ochrony zdrowia, życia społecznego oraz kontaktu z instytucjami. Kongres jest dostępny także dla użytkowników PJM dzięki tłumaczeniu na język migowy.
To część szerszej kampanii prowadzonej w województwie podlaskim. W jej ramach organizowane są również spotkania, działania edukacyjne i wydarzenia mające zwiększać wiedzę o społeczności Głuchych oraz dostępności komunikacyjnej.
Gdzie można korzystać z PJM?
W Białymstoku działa Regionalne Centrum Komunikacji, oferujące bezpłatne wsparcie, w tym tłumaczenia PJM i transkrypcję mowy na tekst.
Z usług tłumacza PJM można korzystać także podczas kontaktu z Policją. Komenda Miejska Policji w Białymstoku informuje o możliwości skorzystania z bezpłatnego tłumacza PJM, SJM lub SKOGN.
W mieście działa również Polski Związek Głuchych. Oddział Podlaski, wspierający osoby Głuche i osoby z uszkodzonym słuchem.
Dostępność w języku migowym ma znaczenie także poza stolicą województwa – dla mieszkańców gmin powiatu białostockiego. Chodzi nie tylko o urzędy, ale również szkoły, ochronę zdrowia, Policję, kulturę i dostęp do informacji.
Publikacje w PJM także w formie nagrań
Język migowy coraz częściej pojawia się również w publikacjach i materiałach internetowych. W przypadku PJM nie muszą one mieć formy tradycyjnej książki. Wiele materiałów jest przygotowywanych jako nagrania wideo, ponieważ właśnie taka forma najlepiej odpowiada charakterowi języka wizualno-przestrzennego.
Przykładem są materiały biblijne przygotowywane w PJM. Świadkowie Jehowy udostępniają bezpłatnie Biblię i inne publikacje religijne w językach migowych, w tym w PJM.
To pokazuje, że język ten może być wykorzystywany w bardzo różnych dziedzinach – od codziennej rozmowy i edukacji po kulturę, media czy religię.
To nie jest jeden język
Międzynarodowy Dzień Języków Migowych przypomina więc o czymś, co łatwo przeoczyć: język migowy nie jest jeden.
Na świecie istnieją setki języków migowych, a każdy z nich może mieć własną historię, gramatykę i kulturę użytkowników. Polska ma polski język migowy – język używany przez lokalną społeczność Głuchych także na co dzień.
